Het menselijk gebit: hoeveel kiezen heeft een mens?

Het is algemeen bekend dat mensen een gebit hebben met verschillende soorten tanden, maar hoeveel kiezen heeft een mens precies? Dat is een vraag die veel mensen zich wel eens stellen wanneer ze goed naar hun eigen tanden kijken of bij de tandarts zitten. Het antwoord lijkt misschien simpel, maar er zit best wat verschil in per persoon en per leeftijd.

De opbouw van het volwassen gebit

Een volwassen gebit bestaat uit tanden en kiezen. De meeste volwassenen hebben 32 tanden in totaal. Die zijn verdeeld over beide kaken: 16 boven en 16 onder. Niet iedereen krijgt alle kiezen; sommige mensen missen een of meer verstandskiezen. Maar als je alle tanden en kiezen hebt, dan heb je acht snijtanden, vier hoektanden, acht kleine kiezen en twaalf grote kiezen. De grote kiezen aan het einde van je mond zijn inclusief de verstandskiezen. Daardoor varieert het aantal kiezen dat iemand heeft. Gewoonlijk zijn dat er tussen de twaalf en zestien, afhankelijk van het aantal verstandskiezen.

Melkgebit en het verschil met een volwassen gebit

Kinderen beginnen met een melkgebit. Dit bestaat uit 20 tanden en kiezen: tien in de bovenkaak en tien in de onderkaak. Bij het melkgebit zitten geen verstandskiezen, alleen snijtanden, hoektanden en kiezen. In de loop van de lagere schoolleeftijd worden deze tanden gewisseld voor het blijvende volwassen gebit. Het wisselen begint meestal rond het zesde jaar en is meestal rond je twaalfde klaar, wanneer alle blijvende kiezen en tanden op hun plek staan. Dan verschijnen ook de eerste blijvende kiezen achter het melkgebit, zonder dat daar eerst een melkkies voor uitvalt.

Het verschil tussen kiezen en tanden

Kiezen zijn breder en groter dan tanden. Ze zijn vooral bedoeld om te malen en het eten fijn te maken. Voor in je mond zitten de snijtanden. Die gebruik je om je voedsel af te bijten. Naast de snijtanden zitten de hoektanden, die een scherpe punt hebben om te scheuren. Verder naar achteren komen de kleine kiezen, ook wel premolaren genoemd, die het eten kleiner maken. Helemaal achterin zitten de grote kiezen, of molaren, die alles goed vermalen voor het doorslikken. Soms breken er achter de andere kiezen in de puberteit nog verstandskiezen door. Die zijn niet bij iedereen zichtbaar, want niet bij iedereen breken ze helemaal door.

Waarom het aantal kiezen per persoon kan verschillen

Niet iedereen heeft evenveel kiezen. Verstandskiezen zijn het laatste paar grote kiezen en komen vaak pas door als je ouder bent dan 16. Sommige mensen krijgen geen verstandskiezen of maar aan één kant. Het kan ook gebeuren dat de verstandskiezen niet doorkomen omdat er geen plek voor is in de kaak of dat ze verwijderd worden, bijvoorbeeld omdat ze pijnklachten kunnen geven. Ook kan iemand door problemen bij het wisselen of door gebitsproblemen minder kiezen hebben dan gemiddeld. Het aantal kiezen in een volwassen gebit is dus vaak niet bij iedereen gelijk en hangt af van je leeftijd en je kaak. De algemene indeling is ongeveer gelijk, maar de praktijk verschilt nogal eens.

Het belang van je kiezen voor het dagelijks leven

Kiezen hebben een belangrijke taak in het dagelijks leven. Zonder kiezen kun je je voedsel niet goed kauwen. Het goed malen van voedsel is belangrijk voor de spijsvertering. Kiezen worden dan ook makkelijk aangetast door gaatjes, omdat voedselresten achterin de mond blijven hangen. Regelmatig poetsen en flossen helpt om kiezen schoon te houden en gaatjes te voorkomen. Een regelmatig bezoek aan de tandarts kan problemen opsporen, zoals kiezen die niet goed doorkomen of gaatjes die snel groter kunnen worden. Ook kan een tandarts bepalen hoeveel kiezen je nu precies hebt en of je verstandskiezen zich ontwikkelen.

Meest gestelde vragen over hoeveel kiezen heeft een mens

• Welke soorten kiezen heeft een volwassen mens? Een volwassen mens heeft kleine kiezen, ook wel premolaren genoemd, en grote kiezen, oftewel molaren. De premolaren zitten tussen de hoektanden en de grote kiezen in. Helemaal achterin vind je soms de verstandskiezen, die ook bij de grote kiezen worden gerekend.

• Wat gebeurt er als je een of meer kiezen mist? Wanneer je een of meer kiezen mist, wordt het kauwen moeilijker. Dit zorgt ervoor dat je je voedsel minder goed kunt malen. Op lange termijn kan het missen van kiezen ook invloed hebben op je beet of je kaakgewricht. Soms kiezen mensen dan voor een brug of implantaat.

• Komen verstandskiezen bij iedereen door? Niet bij iedereen komen de verstandskiezen ook werkelijk door. Er zijn veel mensen bij wie een of meer verstandskiezen nooit groeien of helemaal onder het tandvlees blijven. Ook worden verstandskiezen soms getrokken om problemen te voorkomen.

• Heeft het melkgebit ook kiezen? Het melkgebit van een kind bevat ook kiezen, maar geen verstandskiezen. In totaal bevat het melkgebit acht kiezen, vier boven en vier onder.

• Kun je zien of je verstandskiezen gaan doorkomen? Een tandarts kan met een röntgenfoto zien of je verstandskiezen in aanleg zijn of misschien zullen gaan doorkomen. Op de foto zie je dan kleine kiezen die nog in je kaak zitten en die soms later naar boven komen.