Lengte is iets wat bijna iedereen bezighoudt. Of je nu de langste bent in de klas of juist de kleinste, je lichaamslengte valt op. Mensen worden er nieuwsgierig van, wetenschappers bestuderen het en soms bepaalt het zelfs hoe anderen je zien. De Nederlandse bodybuilder Olivier Richters, ook wel bekend als ‘The Dutch Giant’, meet maar liefst 2,18 meter. Hij is daarmee een van de langste mannen ter wereld. Maar wat bepaalt eigenlijk hoe groot iemand wordt? En hoe werkt dat bij mannen anders dan bij vrouwen?
Genen bepalen het grootste deel van je lichaamslengte
Ongeveer 80 procent van hoe groot je wordt, hangt af van je genen. Dat betekent dat je afmeting voor een groot deel al vastligt bij je geboorte. Als beide ouders lang zijn, is de kans groot dat jij dat ook wordt. Zijn je ouders juist klein, dan zul je waarschijnlijk ook niet uitgroeien tot een reus. Wetenschappers hebben inmiddels honderden genvarianten ontdekt die een rol spelen bij het bepalen van iemands postuur. Er is geen enkel gen dat dit alleen doet, het is een samenspel van heel veel kleine invloeden. Toch zijn genen niet het hele verhaal, want ook je leefomgeving telt mee.
Voeding en gezondheid in je jeugd spelen een grote rol
De resterende 20 procent van je eindlengte wordt beïnvloed door factoren van buitenaf. Goede voeding tijdens de groeijaren is daarbij het belangrijkst. Kinderen die genoeg eiwitten, vitaminen en mineralen binnenkrijgen, groeien beter. Vooral calcium en vitamine D zijn belangrijk voor de botgroei. Langdurige ziekte, slechte voeding of veel stress tijdens de kindertijd kunnen de groei vertragen of zelfs stoppen. Dat zie je terug in cijfers: in landen waar mensen gemiddeld minder te eten hebben, zijn mensen ook gemiddeld kleiner van stuk. In rijkere landen, zoals Nederland, is de gemiddelde lichaamslengte door de jaren heen flink gestegen. Nederlandse mannen zijn met een gemiddelde van ongeveer 1,82 meter een van de langsten ter wereld.
Wanneer stop je met groeien en hoe meet je dat goed
De meeste mensen stoppen met groeien aan het einde van de puberteit. Bij meisjes gebeurt dat vaak tussen het vijftiende en zeventiende levensjaar. Bij jongens duurt het wat langer, meestal tot ongeveer het achttiende of twintigste jaar. Dit heeft te maken met groeiplaten in de botten. Zolang die open zijn, kan je lijf nog in hoogte toenemen. Zodra ze sluiten, stopt de groei. Een arts kan met een röntgenfoto zien of die platen al gesloten zijn. Wil je je eigen lichaamslengte nauwkeurig weten? Meet dan ’s ochtends, want je bent dan een paar millimeter groter dan aan het einde van de dag. Dat komt doordat de tussenwervelschijven in je rug door het lopen en staan wat samengedrukt raken.
Lengte en gezondheid hangen op verrassende manieren samen
Groot zijn heeft voordelen, maar ook nadelen. Mensen met een grotere gestalte hebben gemiddeld een hoger risico op bepaalde soorten kanker, zoals darmkanker. Aan de andere kant hebben kleinere mensen weer een iets hoger risico op hart en vaatziekten. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het heeft te maken met hoe het lichaam op cellulair niveau werkt. Er zijn ook sociale invloeden. Onderzoek toont aan dat langere mensen gemiddeld iets meer verdienen en vaker als leider worden gezien. Dat is geen vast gegeven, want er zijn genoeg succesvolle mensen met een kleine of gemiddelde bouw. Maar het laat wel zien dat lichaamslengte verder gaat dan alleen een getal op een meetlint. Het heeft invloed op hoe mensen jou waarnemen en soms ook op hoe jij jezelf ziet.
Veelgestelde vragen
Hoe groot is de gemiddelde man en vrouw in Nederland?
De gemiddelde Nederlandse man is ongeveer 1,82 meter lang. De gemiddelde Nederlandse vrouw meet ongeveer 1,70 meter. Daarmee behoren Nederlanders tot de langste mensen ter wereld.
Tot welke leeftijd groei je nog in de lengte?
De meeste mensen stoppen met groeien aan het einde van de puberteit. Bij meisjes is dat meestal tussen het vijftiende en zeventiende jaar. Bij jongens duurt het vaak tot het achttiende of twintigste levensjaar.
Kan ik mijn groei beïnvloeden met voeding of sport?
Voeding heeft zeker invloed op hoe goed je groeit, vooral in de kindertijd en puberteit. Voldoende eiwitten, calcium en vitamine D helpen bij een gezonde botgroei. Sport kan de aanmaak van groeihormoon stimuleren, maar kan je genetisch bepaalde maximale lichaamslengte niet overschrijden.
Waarom zijn Nederlanders zo lang?
De grote gemiddelde lichaamslengte in Nederland heeft meerdere oorzaken. Goede voeding, een hoog welvaartsniveau en mogelijk ook natuurlijke selectie door de eeuwen heen spelen daarbij een rol. Wetenschappers denken ook dat in vroegere tijden langere mannen meer kinderen kregen, waardoor het gen voor een grote gestalte zich verder verspreidde.
